Szekspirze, któryś zstąpił do dusz naszych głębi
I znasz krwi naszej żądzę i nasz lęk gołębi,
Znasz nas od dna do szczytu!
[...]
Ktoś rzekł, żeś przeminął? Inne stroje jeno!
Dla twojego teatru cały świat dziś sceną,
Twojego głosu żąda!
I każdy z nas, niepomny czym jego istnienie,
Nagle teraz znów widzi swoje przeznaczenie,
Znowu w niebo spoglÄ…da...

(Jan LechoÅ„, „Do Szekspira”)

Dzień Pierwszy. Scena Główna.
PieniÄ…dz, miÅ‚ość i uprzedzenia, czyli „Kupiec wenecki”.

Katarzyna Wysocka

Recenzja w języku angielskim:13th Shakespeare Festival. The first day. Main stage.

1 sierpnia w Teatrze Wybrzeże w GdaÅ„sku oficjalnie otwarto XIII Festiwal Szekspirowski pokazem przedstawienia „Kupiec Wenecki” wystawionego przez grupÄ™ teatralnÄ… Propeller z Watermill Theatre z Wielkiej Brytanii.

Reżyser Edward Hall jaskrawo pokazaÅ‚ jedno z obliczy Szekspira – antysemickie, choć sam koÅ„czy spektakl pytaniem retorycznym, wÅ‚ożonym w usta sÄ™dziego: Który z nich jest Å»ydem, a który chrzeÅ›cijaninem? Przedstawienie w warstwie sÅ‚ownej wierne jest szesnastowiecznemu oryginaÅ‚owi i wyznacznikom teatru elżbietaÅ„skiego. UwspółczeÅ›niona scenografia to skomplikowana, trzykondygnacyjna konstrukcja wiÄ™ziennych klatek, wielokrotnie wysuwanych, w których postaci dramatu – więźniowie, walczÄ… o swoje szczęście i racje. Hall przedstawiÅ‚ dwa główne wÄ…tki komedii Szekspira w konwencji wewnÄ™trznych i zewnÄ™trznych zamknięć, bÄ™dÄ…cych skutkiem uprzedzeÅ„ religijnych, rasowych, mÄ™skich ambicji, niezaspokojonych i obudzonych żądzy, skrywanych marzeÅ„ o szczęściu i sprawiedliwoÅ›ci.

Główny wÄ…tek miÅ‚osny dotyczÄ…cy osieroconej i zamożnej Porcji, pozostawionej z testamentem ojca i dylematem dotyczÄ…cym przyszÅ‚ego małżonka wzmocniony zostaÅ‚ kostiumem więźnia transwestyty, drażniÄ…cego zamkniÄ™tych w klatkach współwięźniów, których izolacja zewnÄ™trzna pozbawiÅ‚a zahamowaÅ„. Porcja – transwestyta szuka męża zgodnie z zaleceniami testamentowymi, podsuwajÄ…c trzem kandydatom do wyboru trzy szkatuÅ‚ki: zÅ‚otÄ…, srebrnÄ… i oÅ‚owianÄ…. Tylko do jednej z nich „zapakowana” zostaÅ‚a fortuna, czyli wizerunek samej Porcji i jednoczeÅ›nie obietnica małżeÅ„stwa. Szekspirowskie pojmowanie przeznaczenia nie daje szans dwóm ludziom maÅ‚ego serca; wygrywa Bassiano, mÅ‚odzieniec kochajÄ…cy PorcjÄ™, ale szukajÄ…cy także stabilizacji finansowej i chcÄ…cy zdobyć pozycjÄ™ spoÅ‚ecznÄ…, jakÄ… może mu zapewnić to małżeÅ„stwo. Wygrana nie jest jednak wyborem losu, ale podpowiedziÄ… samej Porcji.

Ucho Gdynia Gazeta Świętojańska

The Merchant of Venice – fragmenty spektaklu. JeÅ›li masz kÅ‚opoty z „odpaleniem” filmu, wejdź tutaj

Bassiano niczego nie osiÄ…gnÄ…Å‚by bez przyjaźni z Antonio – kupcem weneckim, chrzeÅ›cijaninem, pożyczajÄ…cym ludziom pieniÄ…dze nie dla zysku, lecz z dobrotliwej potrzeby pomocy bliźnim w kÅ‚opotach. Antonio (bardzo dobry Bob Barrett) u Edwarda Halla to rosÅ‚y wiÄ™zieÅ„ o Å‚agodnym usposobieniu, przywódca jednej z wiÄ™ziennych grup, czÅ‚owiek swoiÅ›cie pojmowanego honoru, który nakazuje pomóc przyjacielowi bez wzglÄ™du na konsekwencje. IÅ›cie wiÄ™zienna reguÅ‚a, rzadka współczesnemu czÅ‚owiekowi. Antonio, chcÄ…c finansowo pomóc Bassiano, zaciÄ…ga dÅ‚ug u znienawidzonego Å»yda Shylocka (Å›wietny Richard Clothier) , więźnia lichwiarza, z którym po negocjacjach nie ustalajÄ… procentu pożyczki, tylko zastaw w przypadku niezwrócenia pieniÄ™dzy w terminie – Å»yd bÄ™dzie mógÅ‚ wyciąć sobie prawie pół kilograma ciaÅ‚a Antonia. Okrutne zasady nabierajÄ… mocy prawnej przez sporzÄ…dzenie stosownego dokumentu przypieczÄ™towanego krwiÄ… nabywcy i zbywcy pieniÄ™dzy.

Szekspir i Hall nie uciekajÄ… od okrucieÅ„stwa na scenie – po upÅ‚ywie wyznaczonego terminu zwrotu pożyczki, Antonio zostaje zamkniÄ™ty w klatce i osÄ…dzany przez pozbawionego litoÅ›ci i skrupułów Shylocka. Perfekcyjnie mÅ›ciwy Å»yd podnosi rÄ™kÄ™ na chrzeÅ›cijaÅ„skiego Antonio, chcÄ…c mu wyciąć serce, lecz ukryte pod przebraniem adwokata i jego pomocnika, Porcja i jej sÅ‚użka Nerissa, ratujÄ… skazanego, wykorzystujÄ…c luki sÅ‚owne w cyrografie lichwiarskim. Zwycięża dobra strona mocy. Shylock traci wszystko – córkÄ™ JessicÄ™, która zmienia wyznanie i poÅ›lubia chrzeÅ›cijaÅ„skiego Lorenza, majÄ…tek, wzbudzajÄ…c jedynie odrazÄ™ u współwięźniów, dokonujÄ…cych na nim praktyki „przechrzczenia”.

Po lewej Richard Clothier(Shylock) , w środku Bob Barrett (Antonio) i Kelsey Brookfield(Portia) po prawej. Foto:Richard Termine za: www.theepochtimes.com

Reżyser wykorzystaÅ‚ w przedstawieniu zabieg teatru w teatrze, dajÄ…c możliwość odbioru tekstu jako szkatuÅ‚kowego. Widz może oglÄ…dać jednoczeÅ›nie walkÄ™ więźniów o dominacjÄ™ i szacunek w spoÅ‚ecznoÅ›ci skazaÅ„ców, może odbierać „Kupca weneckiego” jako przedstawienie wystawiane w ramach resocjalizacji więźniów poprzez sztukÄ™; spektator może również wejść na pÅ‚aszczyznÄ™ przypowieÅ›ci o czÅ‚owieku – ulegajÄ…cemu namiÄ™tnoÅ›ciom, zwiÄ…zanemu religijnymi nakazami, uwikÅ‚anemu przez wÅ‚asne lÄ™ki, niepewnemu wÅ‚asnej seksualnoÅ›ci, szukajÄ…cego miejsca w Å›wiecie. Sceniczne napiÄ™cie wywoÅ‚ane konfliktem pomiÄ™dzy Antonio i Shylockiem opada ostatecznie w koÅ„cowej kwestii, gdzie pozbawiony charakterystycznej mycki na gÅ‚owie Shylock i Antonio zostajÄ… postawieni jak zawodnicy w ringu, a sÄ™dzia nie podnosi rÄ™ki zwyciÄ™zcy, „rzuca” tylko pytanie w widowniÄ™ – który z nich jest Å»ydem, a który chrzeÅ›cijaninem. Zatem Szekspirowska i reżyserska prowokacja nie osiÄ…ga jednoznacznego sÄ…du.

Uboga scenografia współgra z Szekspirowskimi zaÅ‚ożeniami teatralnymi, jednak jest trochÄ™ nużąca podczas ponad dwu i pół godzinnego przedstawienia. Aktorzy bardzo sprawnie pokonujÄ… „piÄ™tra” klatkowe, dbajÄ… o wymowÄ™ i czytelność, angażujÄ…c siÄ™ w rolÄ™. WÅ‚aÅ›ciwie można zaryzykować stwierdzenie, ze wszyscy aktorzy, w liczbie 14 osób, posiedli umiejÄ™tność przyciÄ…gania uwagi widza. PomysÅ‚, aby dwóch aktorów graÅ‚o na różnych instrumentach, jest dobry, lecz samej, potÄ™gujÄ…cej napiÄ™cie muzyki, byÅ‚o niewiele. ImponujÄ…ce wrażenie robiÅ‚ Å›piew , wydobywajÄ…c siÅ‚Ä™ gÅ‚osów więźniów, zamkniÄ™tych w klatkach lub wspólnie zmieniajÄ…cych ukÅ‚ad dekoracji na scenie. Szekspir zostaÅ‚ pokazany rzetelnie i zaÅ‚ożeniami sztuki elżbietaÅ„skiej, a i reżyser pokazaÅ‚ wÅ‚asne zdanie.

Ucho Gdynia Gazeta Świętojańska

The Merchant of Venice w GdaÅ„sku – niebanalne ukÅ‚ony i zasÅ‚użone oklaski. JeÅ›li masz kÅ‚opoty z „odpaleniem” filmu, wejdź tutaj

Więcej o zespole i spektaklu na:Podstronie festiwalu

William Shakespeare, Mechant of Venice. Reżyseria: Edward Hall, Adaptacja:Roger Warren, Scenografia: Michael Pavelka , Muzyka: Properpeller, Światła: Ben Ormerod. Obsada: Bob Barrett, Kelsey Brookfield, Babou Ceesay, Richard Clothier, John Dougall, Richard Dempsey, Richard Frame, Emmanuel Idowu, Jonathan Livingstone, Thomas Padden, Chris Myles, Jack Tarlton, Jon Trenchard. Watermill Theatre and Propeller, 1 sierpnia 2009, czas trwania : 154 min.

Więcej o teatrze, operze, muzyce poważnej i filmie

Udostępnij